Beeldbewerken

Van analoog tot digitaal | De standaardbewerkingen | Van snapshot tot portret | Rode ogen verwijderen | Een schaduw aanbrengen

Van analoog tot digitaal

In toenemende mate zullen digitale afbeeldingen afkomstig zijn van eveneens digitale camera's, maar desondanks bevindt ook veel onschatbaar beeldmateriaal zich in foto-albums of op allerlei gedrukte media. Het is dan ook geen wonder dat met name de flatbed-scanner zo populair is geworden en met de dalende prijzen stegen tegelijk de prestaties. Een ideale situatie, ware het niet dat door onbegrip veel scans niet het resultaat opleveren dat men verwachtte.

De standaardbewerkingen

Cropping

Omdat de firma Leitz dat in 1912 met de oer-Leica zo heeft bepaald bezit het kleinbeeldformaat de nogal uitgerekte verhouding van 2:3, terwijl we voor afdrukken over het algemeen de voorkeur geven aan het wat meer vierkante 3:4. Ook een computerbeeldscherm bezit deze verhouding. Meestal zal men dus aan beide zijden een strook willen afsnijden. Ook meer in het algemeen zullen veel foto's winnen aan 'impact' door overtollige beeldinformatie te verwijderen. Dit staat bekend als 'cropping'

Nog meer impact door 'cloning'

Vooral het 'cloning'-gereedschap van Picture Publisher is de beste in zijn soort. In principe is het voor veel verschillende doeleinden te gebruiken, maar het is zeker perfect voor het verwijderen van minder gewenste beeldelementen. Het is te bereiken via de verticale gereedschapstrip links, de afbeelding van het paletje en vervolgens de dubbele poppetjes. Vervolgens zie je twee cirkeltjes, waarvan de grootte bovenin is te wijzigen - die met het kruisje is het brongedeelte en het blanco cirkeltje het doelgedeelte waarheen het te klonen element zich verplaatst.

Door de shift-toets in te drukken zijn bron en doel van elkaar los te koppelen, terwijl ze bij het loslaten hiervan weer gekoppeld zijn. Door indrukken van de linker-muisknop wordt nu het deel dat zich onder de broncirkel bevindt naar het doelgedeelte 'gekloond'. Door af en toe de shift-toets te gebruiken wordt voorkomen dat er een te regelmatig patroon ontstaat. Bovenin kan verder ook de mate van verdoezeling ('feather') en de transparantie worden ingesteld. Laat de 'merge-mode' gewoon op normaal ingesteld staan, maar je kunt ook met de andere instellingen experimenteren.

Opslaan als 'moederfoto'

Vaak zal de instelling van de digitale camera een onpraktisch groot beeld opleveren. Het is dan nuttig om dit via Image/Size op een gestandaardiseerde maat in te stellen - bijvoorbeeld 900 bij 1200 pixels (een file-omvang van ca. 3 MB). Slaa de nieuwe file met Save As onder een passende naam op als ongecomprimeerde TIFF-file. Maak hiervan op gezette tijden een backup op cd. Hierop zijn dan de 'moederfoto's' onder alle omstandigheden als origineel terug te vinden.

Beeldkwaliteit vergroten

Ook wanneer de opname-omstandigheden niet helemaal optimaal zijn is er achteraf nog veel aan een foto te verbeteren. Vroeger moest dat vrij omslachtig in de donkere kamer gebeuren door de keuze van papiersoort en/of ontwikkelaar, door de belichting en vooral door het zogenaamde 'doordrukken' en 'tegenhouden'. Een veel sneller, eenvoudiger en doeltreffender equivalent treffen we aan onder de digitale gereedschappen.

Het histogram

Een histogram geeft de verdeling weer van de 'samples' vanaf de hoge lichten tot de donkerste partijen. Bij PP is een aktief histogram te bereiken via Map/Tone Balance en zijn met de linker slider de donkere partijen enigszins aan te zetten en de middentonen of 'gamma' iets op te lichten met de middelste slider. Eventueel kun je met de rechtse slider ook de hoge lichten een beetje aanzetten, maar daarbij wel oppassen dat deze niet te kaal worden.

Doordrukken en tegenhouden

On de gereedscappenbalk links bevindt zich een prismaatje en bij aanklikken o.a. een zonnetje en maantje. Hiermee kun je plekken respectievelijk oplichten of juist donkerder maken. Bovenin verschijnen je de mogelijke instellingen - stel hiervan de grootte van het bewerkingsgebied naar believen in en zet de Pressure niet hoger dan 3, anders wordt het effect te zwaar. Feather is de mate van verdoezeling , waardoor een geleidelijk verloop ontstaat.

Afbeeldingen verkleinen

Van belang is hier een juiste volgorde aan te houden. Ga naar Images/Size en stel de maateenheid in op pixels. Afhankelijk van het doel kan de 'resolution' worden ingesteld op ca. 80 voor schermweergave (ook voor internet) of 200-300 voor afdrukken (hoe hoger hoe beter resultaat). Druk op OK en roep hetzelfde menu opnieuw op en stel pas daarna de gewenste (kleinere)afmetingen in. Dat kan in pixels of een normale maateenheid voor afdrukken.

Verscherpen met Unsharp Mask

Als allerlaatste bewerking via Effects/Effects Browser Full Preview het verbazend effectieve Unsharp Mask toepassen. Laat de Radius in eerste instantie op 2 of 3 staan, bij hogere waarden wordt het effect gauw te overdreven. De Threshold werkt net andersom en verzacht het effect juist met een hogere waarde. Stel tussen 3-8 in. De Strenght-instelling is via Preview meteen beoordelen, maar over het algemeen kun je beter niet boven de 200% komen.

Opslaan van een afbeelding

Wanneer er echt geen verdere bewerkingen meer nodig zijn dan kunnen we de afbeelding gecomprimeerd opslaan via File/Export/JPEG Export. Blijf beslist beneden een compressiefactor van zo'n 15x omdat anders storende artefacten zullen ontstaan. De Subsampling daarbij altijd op 4:4:4 (High Resolution) laten staan. Het effect van de compressie en daarmee ook de uiteindelijke omvang hangt enigszins af van het soort afbeelding en het kleurverloop.

Van snapshot tot portret

Een 'snapshot' is het soort plaatje dat je impulsief schiet, zonder dat je de tijd hebt om je te bekommeren om compositie, belichting enzovoort. Een digitale camera leent zich er vanzelfsprekend heel goed voor om veel snapshots te maken, vooral omdat dit geen verdere kosten aan filmmateriaal en ontwikkelen met zich meebrengt. Blijft echter wel het feit dat je in een - waarschijnlijk niet echt opvallend - plaatje wel al de mogelijkheid moet zien voor een verdere optimalisatie...

Sara eet een ijsje

Over het algemeen probeer ik kinderen zoveel mogelijk vanaf hun eigen hoogte, dus vaak knielend, te benaderen, maar daar was bij mijn nichtje Sara even geen tijd voor. Vanwege de korte afstand wordt hierdoor haar hoofd te groot weergegeven, hetgeen nog eens wordt versterkt door de schaduw van de flits op de achtergrond. Om al deze problemen in één keer op te lossen besloot ik om de achtergrond geheel zwart te maken, waardoor tevens de kleurige indruk worden versterkt.

Er zijn om dit doel te bereiken zoals gebruikelijk verschillende wegen die naar Rome leiden, maar mijn manier is over het algemeen om allereerst met een zwartings-gereedschap alles rondom het hoofdonderwerp te verduisteren. Dit werkt snel en geeft me meteen een goede indruk van het uiteindelijke resultaat. Wel stel ik de verdoezeling (feathering) zo hoog mogelijk (100%) in. In Photoshop (Elements) gebruik je de Penseel met veel vervloeing en een dekking van zo'n 50%.

De details

Omdat er niet zoveel duidelijke contouren zijn kan men het beste gebruik maken van het kloongereedschap om met een transparantie van ca. 50% het zwarte gedeelte verder uit te breiden. Om dit proces ook in de details goed te kunnen sturen kan men daarbij het beste gebruik maken van een door inzoomen uitvergroot beeld. Helaas is de implementatie van het kloonstempel in Photoshop nog steeds erg onhandig in vergelijking met die in Picture Publisher.

Het resulterende beeld is zeker nog weinig sprankelend, maar daar kan voor worden gezorgd door ten eerste het histogram aan te passen - bij Photoshop 'Niveaus' geheten (Ctrl-L). Met de linker knop kan het zwart wat dieper worden en door de middelste knop iets naar links te verplaatsen worden de middentinten iets lichter. Wees wel voorzichtig met de rechter knop want daarmee worden de lichte partijen al snel te kaal. Ditzelfde geldt voor het verhogen van het contrast.

Extra accenten

De finishing touch wordt gevormd door kleine verbeteringen in de nu al aardig ogende afbeelding. In Picture Publisher is er een mooie functie waarmee je als het ware extra spotlights of floodlights kunt toepassen. Ook Photoshop kent iets dergelijks, maar met een heel wat minder effectief interface. Ook het resultaat is hierbij niet erg goed te beoordelen. Verder kan gebruik worden gemaakt van plaatselijke opheldering en verscherping (voor zover deze functies aanwezig zijn).

Deze effecten werden hier met name toegepast om het ijs een beetje extra te benadrukken. Mede hierdoor wordt de diagonaal verlopende aandacht van de ogen naar de hand en tenslotte de ijsbolletjes versterkt. Op de lepel paste ik tenslotte in heel lichte mate het effect 'lensflare' toe. Dit is hetgeen normaal ontstaat wanneer direct zonlicht in de lens valt en daar vrij willekeurige inwendige reflecties veroorzaakt. Hier wordt het gebruikt om een lichte schittering teweeg te brengen.

Rode ogen verwijderen

De wat spookahtige rode ogen ontstaan doordat de flits op de meeste camera's heel dicht bij de lens zit. Daardoor gaat de bundel flitslicht recht het oog in (waarvan de pupil vooral bij weinig licht ver openstaat) en raakt de roodgetinte achterzijde van het oog. Dit wordt vervolgens op de foto zichtbaar. De meeste programma's bezitten weliswaar een functie 'rode ogen verwijderen' die geacht wordt dit automatisch voor je op te knappen, maar helaas werkt dit niet altijd naar behoren.

Ook afgezien hiervan is het nuttig om te begrijpen wat er nodig is om deze correctie aan te brengen. De eerste stap is om het gedeelte van het oog voldoende uit te vergroten met de loepfunctie. Daarna is met het cirkel/ellipsvormige maskergereedschap een masker van de volledige pupil te maken (door de roodkleuring in te schakelen is duidelijk te zien dat het gedeelte rondom deze pupil dus van een masker is voorzien - bij sommige programma's wordt echter een selectie van de pupil gemaakt).

Zoek nu de functie 'Hue Shift' waarbij met een slider de hoeveelheid kleur van het gemaskerde of geselecteerde deel kan worden ingesteld - schuif deze naar 'Grijs' totdat al het rood is verdwenen. Bij sterke close-ups en een uitgesproken kleur van de iris kan het nodig zijn om een werkelijke kleurshift toe te passen, wat lastiger is en met de nodige voorzichtigheid dient te gebeuren. Verwijder in elk geval het masker of de selectie alvorens het tweede oog onder handen te nemen.

Een schaduw aanbrengen

Een schaduw wordt vaak achter een tekst aangebracht om deze extra te benadrukken en meestal is dit een zogeheten 'drop-shadow'. Dit is in feite niet veel anders is dan een licht verschoven en onscherpe zwart/wit afbeelding van de originele tekst. Ook voor deze functie is meestal een knop of een instelbare 'wizard' beschikbaar. Toch kan het nuttig zijn om zelf eens zo'n schaduw aan te brengen, want daarmee staan je gewoon veel meer mogelijkheden en verfijningen ter beschikking. Bovendien leer je er een hoop van en ingewikkeld is het zeker niet...